Kun: 30.03.2020

TAYYORLANAYOTGAN VIDEODARSLARDA PISA TOPSHIRIQLARI HAM OʻRIN OLGAN

Prezidentimizning “Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Farmonida mamlakatimiz 2030-yilga kelib PISA (The Programme for International Student Assessment) xalqaro baholash dasturining reytingi boʻyicha jahonning birinchi 30 ta ilgʻor mamlakati qatoriga kirishiga erishishi ustuvor vazifa etib belgilangan. Shu boisdan ham xalqaro tadqiqotlarga tayyorgarlik koʻrish masalalariga jiddiy eʼtibor qaratilmoqda.

Bu borada oʻqituvchilar malakasi hamda oʻquvchilarning funksional savodxonligini oshirish, ularning PISA xalqaro baholash dasturi doirasidagi topshiriqlarning turlari, mazmun-mohiyatini bajarish usullari bilan tanishtirish hamda dars jarayoniga integratsiya qilish muhim ahamiyatga ega.

Bugungi kunda Xalq taʼlimi vazirligi va milliy teleradiokompaniya tarkibidagi telekanallar hamkorligida videodarslar suratga olinmoqda.

7-8-sinflar uchun algebra, geometriya, fizika, kimyo, biologiya, geografiya fanlari yuzasidan tayyorlanayotgan videodarslarning barchasida oʻquvchilar savodxonligini oshirish, berilgan topshiriqlarni yechish orqali ularning kreativ, mantiqiy, tanqidiy fikrlashi va hayotiy muammolarni hal qilish koʻnikmalarini rivojlantirishga yoʻnaltirilgan PISA topshiriqlari ham oʻrin olgan.

Bunday videodarslar nafaqat oʻquvchilar savodxonligini oshiradi, balki oʻqituvchilar mahoratini hamda xalqaro baholash dasturlari yuzasidan tasavvurini oshishiga ham xizmat qiladi.

Xalq taʼlimi vazirligi va milliy teleradiokompaniya tarkibidagi telekanallar hamkorlikda suratga olayotgan videodarslarni kuzatib boring.

Yaqin kunlar ichida videodarslar “Oilaviy”, “Madaniyat va maʼrifat”, “Dunyo boʻylab” va “Yoshlar” telekanallarida hamda Xalq taʼlimi vazirligi rasmiy sayti (www.uzedu.uz) va ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarida (@uzedu) namoyish etiladi.

OʻQITUVCHILARGA HAQ TOʻLANADIGAN TAʼTIL BERILISHI KERAK

OAVda Toshkent maktablaridagi oʻqituvchilardan oilaviy sharoitiga koʻra oʻz hisobidan ikki hafta taʼtil olish uchun ariza yozishi talab etilgani toʻgʻrisida maqola eʼlon qilindi.Maqolada aytilishicha, bunday arizalarni olish toʻgʻrisida 16-mart kuni buyruq olingan.

2020-yilning 15-mart kuni Xalq taʼlimi vazirligi soha xodimlarining amaldagi qonunchilikka muvofiq navbatdan tashqari taʼtilga chiqishi toʻgʻrisida rasmiy bayonot berdi.Bayonotda xodimlar Oʻzbekiston Respublikasi mehnat qonunchiligiga muvofiq mehnat taʼtilining bir qismini olishi mumkinligi taʼkidlandi.

Mehnat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlaridahaq toʻlanadigan taʼtil berishga oid talablar belgilangan (Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 143-moddasi).Agar ushbu talablar bajarilmasa, xodimlarga qonunchilikka muvofiq ish haqi toʻlanmaydigan taʼtilga chiqish taklif qilindi.

Shuningdek, 2020-yil 17-martda boʻlib oʻtgan brifingda Xalq taʼlimi vaziri Sherzod Shermatov hukumat komissiyasining qaroriga binoan 18-martdan boshlab, barcha oʻqituvchilarga mehnat taʼtili berilishini eʼlon qildi.

2020-yil 17-martda Xalq taʼlimi vazirining tegishli buyrugʻi qabul qilindi.Buyruqda qayd etilishicha, istisno tariqasida xodimlarga yillik taʼtilning qisqarishi munosabati bilan navbatdan tashqari taʼtil beriladi.

Ish haqi saqlanmagan holda taʼtil berilishi haqida yozgan xodimlar hujjatlarni qayta rasmiylashtirish uchun maktab maʼmuriyatiga murojaat qilishlari mumkin.

Shu bilan birga, xalq taʼlimi hududiy boʻlinmalarining rahbarlariga haq toʻlanadigan taʼtilni roʻyxatdan oʻtkazish talablariga rioya etishni taʼminlash vazifasi topshirildi.

TAʹTIL PAYTIDA BILIM OLISH UCHUN MAVJUD IMKONIYATLAR

Oʻzbekiston Respublikasida koronavirus infeksiyasining tarqalishini oldini olish va taʼlim muassasalarida sanitariya-epidemiologik osoyishtalikni taʼminlash maqsadida umumiy oʻrta taʼlim muassasalari oʻquvchilari uchun 2020-yilning 16-mart kunidan eʼtiboran qoʻshimcha taʼtil eʼlon qilindi. Mazkur sahifada taʼtil paytida taʼlim olish boʻyicha tavsiyalar va resurslar taqdim etiladi.

Televizion darslar jadvali

Tavsiyalar

Ota-onalar, oʻquvchilar va oʻqituvchilarga tavsiyalar

Oʻquvchilarning taʼtil paytida uyda mustaqil tarzda taʼlim olishlari uchun namunaviy dars tavsiyalari ishlab chiqildi

Onlayn olimpiadalar

Taʼtil paytida oʻquvchilar onlayn olimpiadalarda ishtirok etishi mumkin

Masofaviy taʼlim resurslari

Khan Academy

Matematika fanidan 6-7-8-sinf oʻquvchilar uchun videodarslar

Taʼlim resurslari

Edu Market

Kitob.uz

Eduportal

Online Maktab

maktab.uzedu.uz

Utube.uz

Videodarslar

 Taʼtilda farzandlarimizning bilim olishi uchun Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi bilan hamkorlikda videodarslar tasvirga olinmoqda.

26-mart kunidan boshlab videodarslar anonslari, 30-mart kunidan videodarslar Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasining “Yoshlar” telekanalida – 1-4-sinf“Oilaviy” telekanalida – 5-8-sinf“Madaniyat va marifat” telekanalida – 9-11-sinf oʻquvchilari uchun, “Dunyo boʻylab” telekanalida barcha amaliy fanlardan darslar namoyish etiladi.

Shu bilan birga, videodarslar Xalq taʼlimi vazirligi sayti (www.uzedu.uz) va ijtimoiy tarmoqlari orqali (t.me/uzedu va fb.com/uzedu) hamda kundalik.com onlayn taʼlim portalida eʼlon qilib boriladi.

Videodarslarni namoyish etish vaqtlari “Yoshlar”, “Oilaviy”, “Madaniyat va maʼrifat” va “Dunyo boʻylab” telekanallari va Xalq taʼlimi vazirligi internet resurslari orqali ham berib boriladi.

kundalik.com platformasi orqali oʻqituvchilar oʻquvchilarning videodarslar orqali bilim olishlarini nazorat qilishlari hamda baholab borishlari imkoniyatini beradi.

Hurmatli ota-onalar, taʼtil vaqtida farzandingizning bilim olishi va dars qilishlarini nazoratga olishingizni soʻrayman!

Kundalik platformasidan foydalanish boʻyicha tavsiyalar

Oʻqituvchilar uchun videoyoʻriqnomalarga havolalar:

https://mover.uz/watch/vToTGvWm/

https://mover.uz/watch/RAL8GvWm/

https://www.youtube.com/watch?v=sQrSTgippZg

https://www.youtube.com/watch?v=qQXmmgAvjJw

Ota-onalar va oʻquvchilar uchun videoyoʻriqnomalarga havolalar:

https://mover.uz/watch/FzI5GvWm/

https://mover.uz/watch/xasFGvWm/

https://www.youtube.com/watch?v=XDsLyr_BslY

https://www.youtube.com/watch?v=SIvvygMX4cI

Sahifa yangilanmoqda

AOKA HUZURIDA TASHKIL ETILGAN SHTABDA XTV MATBUOT KOTIBI ANVAR UMAROV ISHTIROKIDA BRIFING

Assalomu alaykum hurmatli yurtdoshlar!

Eʼlon qilingan karantin rejimi hamda umumtaʼlim maktablari oʻquvchilari uchun berilgan taʼtil davrida fuqarolar, ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi faoliyatiga oid savol va murojaatlar kelmoqda.

Bugungi kungacha kelib tushgan murojaatlarga quyidagicha javob beramiz.

1-savol: Oʻqituvchilarning attestatsiyadan oʻtishi onlayn boʻlib oʻtadimi?

Javob: Respublika Maxsus komissiyasining 2020-yil 15-martda oʻtkazilgan yigʻilish bayoni hamda 23-mart kuni Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilingan “Koronavirus infeksiyasi tarqalishiga qarshi qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq, odamlar toʻplanishi mumkin boʻlgan barcha tadbirlar toʻxtatilgan, jumladanpedagog kadrlar attestatsiyasi jarayonlari ham qoldirildi.

Attestatsiya jarayonlari onlayn shaklda oʻtkazilmaydi.

Pedagog kadrlar uchun malaka sinovlari qachon oʻtkazilishi haqida Taʼlim sifatini nazorat qilish inspeksiyasi bilan kelishilgan holdaqoʻshimcha xabar beriladi.

Hurmatli pedagoglar, sizdan ushbu qoʻshimcha vaqtingizdan unumli foydalanib, oʻz ustingizda ishlashga eʼtibor qaratishni soʻraymiz.

2-savol: Oʻqituvchilarga hozirgi berilgan taʼtil yozgi taʼtilga qanchalik taʼsir qiladi, yaʼni yozgi taʼtil davri qisqaradimi?

Javob: Xabaringiz bor, respublikamizdagi barcha pedagoglar joriy yilning 18-martidan boshlab haq toʻlanadigan mehnat taʼtiliga chiqarildi. Bu haqda vazirlikning tegishli buyrugʻi ham qabul qilinib, joylarga yetkazildi.

Ushbu mehnat taʼtili oʻqituvchilarning yozgi davrda beriladigan mehnat taʼtilining bir qismi boʻlib, amaldagi mehnat qonunchiligiga muvofiq rasmiylashtiriladi. Yaʼni oʻqituvchilar hozirda olgan taʼtil davrining foydalanilmagan qismini yozda davom ettiradi. Boshqacha aytganda, yozgi taʼtil davri mos ravishda qisqaradi. 2019/2020 oʻquv yili uchun rejalashtirilgan taʼtil (2020-yilning 21-martdan – 27-martgacha) davrida koʻzda tutilgan pedagogik yuklamalar pedagoglar tomonidan oʻrnatilgan tartibda oylik ish haqlari saqlab qolingan holda masofadan turib bajarilishi belgilandi.

Shuni alohida taʼkidlab oʻtishimiz kerak, darslar boshlangandan keyin oʻqituvchilarning taʼtili ham tugaydi. Bu boʻyicha qoʻshimcha axborot beriladi.

3-savol: Oʻquv yili odatdagidek 25-mayda tugatiladimi?

Javob: Amaldagi tartibga (Vazirlar Mahkamasining 15.03.2017y 140-sonli qarori) koʻra, oʻquv yili 25-mayda yakunlanadi. 26-maydan 15-iyunga qadar 9-11-sinflarda bitiruv imtihonlari oʻtkaziladi.

Respublika Maxsus komissiyasi qarori bilan 16-martdan boshlab taʼlim muassasalari oʻquvchilari uchun taʼtil eʼlon qilingan.

Albatta, taʼtilning davomiyligi tibbiy profilaktika (karantin) jarayonlarining davom etishiga bogʻliq.

Respublika Maxsus komissiyasi qaroriga asosan taʼtilning davomiyligiga qarab oʻquv jarayonlarini davom etishi yoki etmasligi haqida oʻquvchilar va ota-onalar xabardor qilinadi.

Taʼtil vaqtida belgilangan oʻquv dasturlardagi bilimlar televizion darslar orqali oʻquvchilarga yetkaziladi.

Bu darslarni faqat oʻquvchilar emas, balki ularning ota-onalari va yaqinlari, barcha pedagoglar ham kuzatib borishi lozim boʻladi.

4-savol: (rus tilida)Mojno li opublikovat ekzamenatsionnыye materialы dlya vыpusknыx i perevodnыx ekzamenov, chto bы poka deti na kanikulax oni mogli gotovitsya k ekzamenam?

Javob: V nastoyaщyee vremya spetsialistami Respublikanskogo sentra obrazovaniya pri Ministerstve narodnogo obrazovaniya vedetsya rabota po podgotovke ekzamenatsionnыx materialov po sootvetstvuyuщim predmetam dlya 5-11-klassov.

Kontrolnыye materialы budut razmeщyenы na ofitsialnom sayte Ministerstva narodnogo obrazovaniya uzedu.uz i informatsionno-obrazovatelnom portale eduportal.uz do 1-aprelya 2020 goda.

Yakuniy davlat attestatsiyasi va bosqichli imtihon materiallari hozirda Respublika taʼlim markazi tomonidan 5-11-sinf oʻquvchilari uchun belgilangan fanlar kesimida tayyorlanmoqda.

Nazorat materiallari 2020-yil 1-aprelga qadar Xalq taʼlimi vazirligining uzedu.uz rasmiy veb-sayti va eduportal.uz axborot taʼlim portaliga joylashtiriladi.

5-savol: Darslar toʻxtatildi, ana endi darslar boshlangandan keyin toʻxtatilgan darslar joyidan davom ettiriladimi?

Javob: Darslar toʻxtatilgan kun, yaʼni 16-martdan 20-martga qadar

oʻquv yilining 3 chorak yakuniga toʻgʻri kelganligi sababli, bu davrda oʻquv dasturiga asosan aksariyat mavzular takrorlash yoki oʻtilgan mavzularni mustahkamlashga qaratilgan.

Shu bois karantin rejimi tugatilib, darslar boshlangandan keyin aynan toʻxtatilgan mavzudan boshlashga ehtiyoj qolmaydi. Chunki oʻquvchilar uchun tayyorlanayotgan televizion darslar orqali ana shu boʻshliq toʻldirib ketilmoqda. 

Televizion darslar oʻquv yilining 4-choragiga rejalashtirilgan mavzulari asosida tayyorlanmoqda. Lekin shuni alohida taʼkidlash joizki, oʻquvchilar televizion darslar orqali oʻzlashtira olmagan bilimlar oʻquv jarayonlari boshlangan vaqtda albatta fan oʻqituvchilari yordamida mustahkamlanadi.

6-savol: Maktab darslari masofaviy va mustaqil oʻzlashtiriladi, deyildi. Darslar boshlanganda shu darslardan imtihonmi yoki shunga oʻxshash biror narsa boʻladimi? Oʻzlashtirilganligi qanday aniqlanadi?

Javob: Televizion darslarni parallel ravishda internet tarmogʻidavazirlikning rasmiy veb-saytida, kundalik.com hamda onlayn maktab elektron portali orqali kuzatib borishga imkon yaratiladi.

Kundalik.com orqali oʻqituvchilar oʻquvchilarning videodarslar orqali bilim olishini nazorat qilib, baholab boradi.

Kundalik raqamli taʼlim platformasi Oʻzbekiston maktablarida masofaviy taʼlimni tashkil qilish uchun barcha zarur funksiyalarga ega. Bu oʻquvchilarga uyda oʻtirgan holda oʻquv jarayonini toʻxtatmaslik, fanlarni mustaqil ravishda oʻrganish va pedagog bilan masofadan turib muloqot qilish imkonini beradi.

Pedagoglar Kundalik orqali uy vazifalarini va oʻquv materiallarini berishi, oʻquvchilar esa bajarilgan ishlarni tekshirishga yuborishlari mumkin. Yakun boʻyicha oʻqituvchilar elektron jurnalga baho qoʻyadi yoki javoblar ustida yana ishlash boʻyicha sharhlarini qoldiradi.

Albatta, bu tizim hozircha faqat Toshkent shahrida yoʻlga qoʻyilganligi bois, qolgan hududlarda taʼtil davri tugab, oʻquv jarayonlari boshlangan vaqtda 4-chorakda rejalashtirilgan nazorat ishlari (oraliq va yakuniy) oʻtkaziladi. Chunki oʻquvchilarning oʻquv yilini muvaffaqiyatli yakunlashi hamda sinfdan-sinfga koʻchirilishi, bitiruvchi sinf oʻquvchilariga esa attestat berilishi kerak boʻladi.

Shu bilan birga, barcha yurtdoshlarimizga murojaat qilib, farzandlari bilimini mustahkamlashda ota-onalar yordamlarini ayamasligini, faqatgina teledasturlar orqali berilayotgan darslarda emas, balki muntazam ravishda maktab dasturini oʻzlashtirishida koʻmak berishlarini iltimos qilib qolamiz.

Shuningdek, barcha pedagoglardan oʻz fanlari boʻyicha masofaviy tarzda – telefon, ijtimoiy tarmoqlar orqali muntazam ravishda oʻquvchilariga pedagogik va psixologik yordam berishlarini, ularning bilimlaridagi boʻshliqlarni toʻldirib borishlarini soʻraymiz.

7-savol: Karantin tufayli umumiy oʻrta taʼlim muassasalari oʻquvchilari oʻrtasida oʻtkaziladigan fan olimpiadasining III viloyat bosqichi qoldirildimi? Agar qoldirilgan boʻlsa, qaysi oy oʻtkazilishi rejalashtirilmoqda?

Javob: Yuqorida taʼkidlab oʻtganimizdek, Maxsus komissiya qarori va Hukumatimiz tomonidan qabul qilingan “Koronavirus infeksiyasi tarqalishiga qarshi qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi (23-mart 2020 y 176-sonli) qaroriga muvofiq, barcha tadbirlar, jumladan 23-28-mart kunlariga rejalashtirilgan fan olimpiadalari ham qoldirildi.

Taʼtil davri tugaganidan soʻng oʻquv jarayonlariga taʼsir qilmagan holda fan olimpiadalari oʻtkaziladi. Bu haqda albatta ota-onalar va oʻquvchilar hamda pedagoglar qoʻshimcha ravishda xabardor qilinadi.

8-savol: Men maktabda psixolog boʻlib ishlayman. Lekin karantin vaqtida maktabda administratsiya yaʼni direktor, direktor oʻrinbosarlari, psixolog, Yoshlar ittifoqi, ishlasin degan qaror chiqdi. Lekin meni 3 nafar voyaga yetmagan farzandlarim bor. Direktor oʻz hisobingizdan taʼtilga chiqing, deb aytdi.

Javob: Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 19-martdagi Farmonida belgilab berilganidek, bogʻcha yoki boshlangʻich sinf yoshida boʻlgan farzandlariga uyda qarab turishlari uchun lavozimidan qatʼiy nazar mehnat taʼtili beriladi. Buning uchun ularga barcha sharoitlar yaratilishi shart.

Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 23-martdagi “Koronavirus infeksiyasi tarqalishiga qarshi qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 176-son qarorida belgilangan vazifalar ijrosini taʼminlash maqsadida Xalq taʼlimi vazirining 2020-yil 24-martda tegishli buyrugʻi qabul qilindi.

Endilikda taʼlim muassasalari (tashkilotlar)ning asosiy ish faoliyatiga taʼsir etmagan holda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda xodimlarni (maktab direktori yoki oʻrinbosarlaridan biri, qorovuldan tashqari) mehnat taʼtiliga chiqarish, qolgan qismining mehnat faoliyatini maksimal darajada masofadan turib (“onlayn” rejimda yoki masofaviy tarzda) tashkil etish belgilandi.

Shunga koʻra, Sizga qonunchilikka muvofiq mehnat taʼtiliga chiqishingizga ruxsat beriladi.

9-savol: Xususiy maktabda ishlayman. Maktabning xorijlik rahbari ishga kelishni talab qilyapti. Aks holda ishdan boʻshashim mumkinligini aytmoqda. Shu toʻgʻrimi?

Javob: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 23-martdagi 176-sonli qaroriga muvofiq idoraviy boʻysunuvi va tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼiy nazar barcha tashkilotlarning asosiy ish faoliyatiga taʼsir etmagan holda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda xodimlarni mehnat taʼtiliga chiqarish, qolgan qismining mehnat faoliyatini maksimal darajada masofadan turib (“onlayn” rejimda yoki masofaviy tarzda) tashkil etish choralarini koʻrish topshirilgan.

Yuqoridagilarni inobatga olgan holda umumtaʼlim muassasalari, shu jumladan, nodavlat taʼlim muassasalarida ham oʻqituvchilarni mehnat taʼtiliga chiqarish yoki masofaviy ishlash rejimiga oʻtkazish maqsadga muvofiq hisoblanadi.

10-savol: Viloyat xalq taʼlimi boshqarmalari, shahar tuman xalq taʼlimi boʻlimi metodistlari faoliyatini davom ettiradimi ular ham mehnat taʼtiliga chiqadimi?

Javob: Yuqorida taʼkidlab oʻtilganidek, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 19-martdagi Farmoniga asosan barcha xodimlarga bogʻcha yoki boshlangʻich sinf yoshida boʻlgan farzandlariga uyda qarab turishlari uchun lavozimidan qatiy nazar mehnat taʼtili beriladi, buning uchun ularga barcha sharoitlar yaratilishi shart.

Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 23-martdagi 176-son qarorida belgilangan vazifalar ijrosini taʼminlash maqsadida Xalq taʼlimi vazirining 2020-yil 24-martdagi tegishli buyrugʻi qabul qilindi.

Endilikda tashkilotlarning asosiy ish faoliyatiga taʼsir etmagan holda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda xodimlarni mehnat taʼtiliga chiqarish, qolgan qismining mehnat faoliyatini maksimal darajada masofadan turib (“onlayn” rejimda yoki masofaviy tarzda) tashkil etish belgilandi.

Shunga koʻra, hududiy xalq taʼlimi boshqarmalari va tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimlari metodistlari va boshqa xodimlari qonunchilikka muvofiq mehnat taʼtiliga chiqishi yoki ish faoliyatini masofadan tashkil etishi mumkin.

11-savol: PISA 2021 xalqaro tadqiqotlar boʻyicha joylarda tashkil etilgan tayanch maktablar faoliyati karantin vaqtida toʻxtatiladimi yoki davom ettiriladimi?

Javob: Respublikadagi barcha taʼlim muassasalari qatori xalqaro baholash tadqiqotlar boʻyicha tayanch maktab etib belgilangan taʼlim muassasalari faoliyati ham vaqtinchalik toʻxtatilgan.

Shu oʻrinda alohida taʼkidlash joizki, televizion darslarorqali tajribali trener oʻqituvchilar xalqaro baholash tadqiqotlariga oid maʼlumotlarni ham berib boradi.Oʻquvchilar bilan bir qatorda tayanch maktablarda faoliyat yuritayotgan oʻqituvchilarga PISA 2021 xalqaro tadqiqotlargaoid materiallar bilan tanishib, bilimlarini boyitib borish imkoniyati yaratiladi.

MAMLAKATIMIZ OʻQUVCHILARI PIRLS – 2021 XALQARO BAHOLASH DASTURIDA ISHTIROK ETADI

2021-yilda oʻtkaziladigan PIRLS xalqaro baholash dasturida 70 ga yaqin davlatlar qatorida mamlakatimizdagi 4-sinf oʻquvchilari ham ilk marotaba ishtirok etadi.

Tadqiqotlar 2001, 2006, 2011, 2016-yillarda oʻtkazilgan boʻlib, 2021-yil tadqiqotning beshinchi davriyligi hisoblanadi. Har besh yilda oʻtkaziladigan PIRLS dasturi 4-sinf oʻquvchilarining oʻqib tushunish koʻnikmasini xalqaro darajada baholaydi.

Mazkur dastur 4-sinf oʻquvchilarining matematika va tabiiy fanlardan bilim darajasini baholaydigan TIMSS dasturini toʻldirishga yoʻnaltirilgan boʻlib, Boston kollejidagi TIMSS va PIRLS xalqaro markazi, IEA tashkilotining Gamburg va Amsterdam shaharlaridagi idoralari bilan yaqindan hamkorlikda boshqariladi.

Oʻquvchilarning erishgan yutuqlarini baholash barcha oʻquvchilardan emas, balki ushbu qatlam vakillari sifatida tanlab olingan oʻquvchilardan obyektiv testlarni oʻtkazish orqali amalga oshiriladi. Shuningdek, maktab direktorlari, oʻqituvchilar, oʻquvchilar, hattoki ota-onalardan soʻrovnomalar oʻtkazilib, taʼlim sifatiga taʼsir etuvchi omillarga doir qimmatli maʼlumotlar toʻplanadi.

PIRLS xalqaro tadqiqoti boshlangʻich sinf oʻquvchilarining oʻqib tushunish koʻnikmalarini qay darajada rivojlanganligi haqidagi maʼlumotlarni xalqaro miqyosda taqqoslash imkonini beradigan, oʻqish va oʻqitishni yaxshilashda taʼlim sohasidagi davlat siyosatiga xizmat qilishi mumkin boʻlgan tahlillarni taqdim etadigan yirik xalqaro baholash dasturi hisoblanadi.

Hozirgi vaqtda PIRLS taʼrifiga koʻra, oʻqish savodxonligi jamiyat tomonidan talab qilinadigan va inson tomonidan qadrlanadigan yozma til shakllarini tushunish va ulardan foydalanish, shuningdek, matnlardan turli shakllarda maʼno hosil qila olish qobiliyati hamdir.

Tadqiqot doirasida asosiy eʼtibor tushunishni namoyon qilishdan oʻzlashtirilgan maʼlumotlarni qanday qilib yangi loyihalar va vaziyatlarda qoʻllay olish qobiliyatlarini namoyon qilishga qaratilmoqda.

Oʻquvchi bu jarayonning faol qatnashuvchisi boʻlib, maʼno yaratadi, matn ustida mushohada yuritadi va samarali oʻqish strategiyalarini ongli ravishda tanlab qoʻllaydi. Har bir matn turi odatiy shakl va qoidalarga amal qilgan holda oʻquvchiga matnni sharhlashga yordam beradi. Har qanday matn turli shaklga ega boʻlishi mumkin. Bular anʼanaviy kitoblar, jurnallar, hujjatlar va gazetalar, shuningdek, raqamli koʻrinishdagi yozma shakllarni ham oʻz ichiga oladi.

PIRLS boshlangʻich sinf oʻquvchilarining sinf va sinfdan tashqari oʻqishini baholashda ikkita keng qamrovli maqsadga, yaʼni “badiiy tajriba orttirish”, “axborotni olish va undan foydalanish”ga qaratiladi. Oʻz navbatida, ushbu maqsadlarning har biri toʻrtta keng tushunish jarayonini birlashtiradi. Bular:

diqqatni jamlash va aniq koʻrsatilgan maʼlumotlarni topish;

toʻgʻridan-toʻgʻri xulosalar chiqarish;

kontent va matn elementlarini baholash va tanqid qilish;

gʻoyalar va axborotni talqin qilish va uygʻunlashtirish.

Tadqiqotdagi matnlar murakkabligiga koʻra, oʻrtacha 500 dan 800 tagacha, oʻquvchilarning oʻqish savodxonligi darajasi past boʻlgan mamlakatlar uchun 400–500 ta, ePIRLSda esa, taxminan 1000 ta soʻzdan iborat boʻladi.

Matnning mazmuni 9-10 yoshdagi oʻquvchilarga mos, ayrim madaniyatlarga juda xos boʻlgan mavzulardan chetlashgan, shuningdek, qiziqarli hamda oʻquvchiga unchalik tanish boʻlmaydi.

PIRLS tadqiqotida oʻqish savodxonligining darajalari quyidagicha tavsiflanadi:

Eng yuqori daraja (625 ball va undan yuqori) – Oʻquvchilar matnni yaxlit oʻzlashtira oladi va ayni paytda uning alohida qismlarini bir-biri bilan bogʻliq holda tushunadi. Muallifning gʻoyasini izohlashda oʻz fikrini asoslash uchun matnga tayana oladi.

Yuqori daraja (550 ball) – Oʻquvchilar matnning ahamiyatli xabarlarini tushunadi, matnga asoslanib oʻz xulosalarini chiqaradi, matn mazmuniga ham, shakliga ham baho bera oladi, uning ayrim til xususiyatlariga eʼtibor qarata oladi.

Oʻrta daraja (475 ball) – Oʻquvchilar matndan axborot topa oladi, matn shakli va tilining baʼzi xususiyatlaridan foydalanib, matnga asosan oʻz xulosalarini chiqaradi.

Quyi daraja (400 ball) – Oʻquvchilar matnda aniq berilgan va cheklash oson boʻlgan xabarni ajratib oladi.

Tadqiqotda Oʻzbekistonning boshlangʻich sinf bitiruvchilari boshqa davlatlardagi tengdoshlariga nisbatan qanchalik darajada yaxshi oʻqiydi? Oʻzbekiston oʻquvchilarining oʻqish savodxonligi qay darajada? Oʻqish 4-sinf oʻquvchilari uchun sevimli mashgʻulotmi? Oila tomonidan savodxonlikni rivojlantirishga qanday hissa qoʻshilmoqda? Bugungi kunda bizning mamlakatimizda oʻqishni oʻrgatish jarayoni qanday tashkil etilgan? Oʻzbekiston oʻqishni oʻrgatish jarayonining boshqa davlatlarga nisbatan oʻziga xosligi bormi, agar shunday boʻlsa u nimada namoyon boʻladi? Boshlangʻich sinflarimizning oʻqituvchilari foydalanayotgan metodlar boshqa mamlakat oʻqituvchilari foydalanayotgan metodlardan farq qiladimi? kabi asosiy masalalar oʻrganiladi.

Shuningdek, tadqiqotda taʼlim sifatiga taʼsir etuvchi omillarni oʻrganish va tahlil qilish maqsadida anketa soʻrovnomalari ham oʻtkaziladi. Jumladan, oʻquvchilar soʻrovnomasi orqali ishtirokchi haqida maʼlumotlar, oiladagi taʼlimiy resurslar, maktabga, oʻqituvchiga, oʻquv faniga munosabat, oʻquvchilar oʻrtasidagi munosabat, oʻquv fanlari boʻyicha oʻzini baholash, sinfdan tashqari mashgʻulotlar toʻgʻrisida maʼlumotlar toʻplanadi.

Oʻqituvchilar soʻrovnomasi oʻqituvchilar haqidagi maʼlumotlar, maktabning jihozlanishi, xavfsizlik, maktab muhiti, oʻqitish usuli, malaka oshirish masalalarini oʻz ichiga oladi.

Ota-onalar soʻrovnomasida ota-onalar haqidagi maʼlumotlar, oiladagi taʼlimiy resurslar, farzandini maktabga tayyorlash, maktabga qabul qilinishidan avvalgi koʻnikma va malakalari, ota-onalarning maktabga va oʻqishga munosabati oʻrganiladi.

Maktab maʼmuriyati soʻrovnomasi orqali maktab quvvati, joylashuvi, jihozlanishi, taʼlimiy resurslar, maktabda oʻquv jarayonining tashkil etilishi, maktab muhiti oʻrganilib, tahlil etiladi.

Tadqiqotning 2016-yil natijalariga koʻra, 50 ta mamlakat ichida, Rossiya, Singapur, Gonkong, Irlandiya va Finlyandiya mamlakatlari yuqori natijalarni qayd etgan boʻlsa, shular orasida rossiyalik va singapurlik oʻquvchilar matnni oʻqish va tushunish boʻyicha eng yuqori natijalarni koʻrsatdi. Shuningdek, Rossiyaning boshlangʻich sinf oʻquvchilari ushbu mezon boʻyicha dunyoda yetakchilik qildi.

Mazkur davlatlarda oʻqish savodxonligi boʻyicha yuqori natijalar quyidagi omillar bilan bogʻliq: uydagi kitoblar va raqamli qurilmalarning mavjudligi, ziyoli ota-onalar va ularning kitobga boʻlgan muhabbati, bola maktabga borgunga qadar oʻqish-yozishni oʻrganganligi hamda maktabgacha taʼlim muassasalariga qamrab olish koʻrsatkichining yuqoriligi.

PIRLS tadqiqotida Oʻzbekiston Respublikasining ishtirok etishi taʼlim sifatini oshirish, xalqaro miqyosda mamlakat nufuzini mustahkamlash bilan birga, oʻquvchilar bilimini xalqaro talablar darajasiga olib chiqishga xizmat qiladi.

VIDEODARSLAR BOʻYICHA MUROJAAT

Aziz oʻquvchilar, hurmatli ota-onalar!

Qadrli pedagoglar!

Dushanba, 30-mart, kunidan boshlab har kuni coat 8:30dan Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi bilan hamkorlikda tayyorlangan darslarimiz 3 ta kanal orqali namoyish etiladi (1-4, 5-8, 9-11 sinflar uchun bittadan kanal). Yurtimizda koronavirus pandemiyasiga qarshi kurashish boʻyicha kuchaytirilgan chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Shu bilan birgalikda, farzandlarimizning uyda boʻlishiga qaramay, ularning 4-chorak oʻqishlarini televideniye va internet orqali boshlashimiz kerak.

Karantin davrida farzandlarimiz oʻqishini davom ettirishi uchun Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi bilan hamkorlikda 100 dan ortiq fidoiy pedagoglar ishtirokida televizion darslar tasvirga olindi. Ular orasida davlat mukofoti sohiblari, darslik mualliflari, yilning eng yaxshi fan oʻqituvchilari ham koʻpchilikni tashkil etadi.

Ushbu jarayonda ishtirok etayotgan barcha pedagoglarimizga, Milliy teleradiokompaniyasi rahbariyati hamda ijodiy jamoasiga oʻz minnatdorchiligimizni bildiramiz.

Batafsil: https://bit.ly/3duYVeJ

TELEVIZION DARSLAR NAMOYISHI BOʻYICHA XTV AXBOROTI

Xalq taʼlimi vazirligi Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi bilan hamkorlikda 30-mart kunidan boshlab uchta telekanalda televizion darslar namoyish etishni boshlaydi.

Uzdigital TV MCHJ abonentlari 1-4 sinflar uchun televizion darslarni National Geography Wild kanalida, 5-8 sinflar uchun Eurosport kanalida va 9-11 sinflari uchun esa “Oxota va rыbalka” kanalida tamosha qilishlari mumkin.

Kabel televideniye hamda IP-televideniye abonentlarida esa televizion darslar boshqa telekanallar oʻrniga namoyish etilishi mumkin.

Shuningdek, videodarslar yer sunʼiy yoʻldoshi orqali uzoq va borish qiyin aholi punktlarida oʻrnatilgan kam quvvatli teleuzatkichlar orqali qoʻshimcha kanallar shaklida 4 ta televizion kanal orqali ochiq holda bepul asosda tarqatilishi tashkillashtirildi.

Agar abonentlarda savol yoki muammolar yuzaga kelsa, ular televideniye xizmatlarini taqdim etuvchi kompaniyalarga murojaat etishi mumkin.

Xalq taʼlimi vazirligi har hafta televizion darslar efir vaqti haqidagi maʼlumotlarni oʻzining rasmiy sayti (www.uzedu.uz) va ijtimoiy tarmoqlaridagi sahifalarida eʼlon qilib boradi.

Aholi uchun qulaylik yaratish maqsadida Xalq taʼlimi vazirligi videodarslarni internet tarmogʻida joylashtirib boriladi. Jumladan, videodarslar quyidagi manbalarda joylashtirib boriladi:

TASIX tarmogʻida

https://mover.uz/channel/uzeduuz/

TASIX tarmogʻidan tashqarida

https://youtube.com/c/O-zbekistonRespublikasiXalqtalimivazirligi

https://t.me/uzeduonlinemaktab

9210 TA TAʼLIM MUASSASASI DEZINFEKSIYA QILINDI

Koronavirus infeksiyasining tarqalishini oldini olish va taʼlim muassasalarida sanitariya-epidemiologik osoyishtalikni taʼminlash maqsadida joylarda mutaxassislar tomonidan dezinfeksiyalash tadbirlari amalga oshirilayotgani toʻgʻrisida xabar bergan edik.

Karantin eʼlon qilingan kundan boshlab, bugungi kunga qadar respublikamizdagi 91,5%, yaʼni 9210 ta xalq taʼlimi tizimidagi taʼlim muassasalarida dezinfeksiya ishlari amalga oshirildi.

Shu oʻrinda taʼkidlash joizki, Andijon, Jizzax, Buxoro, Navoiy, Namangan, Sirdaryo, Fargʻona va Xorazm viloyatlarida barcha taʼlim muassasalari toʻliq dezinfeksiya qilindi.

Ayni vaqtda tegishli mutaxassislar tomonidan barcha taʼlim muassasalarida bosqichma-bosqich dezinfeksiyalash ishlari davom ettirilmoqda.